در حالت مفصل بودنش كه لباس الفاظ پوشيده است به تدريج فرود آمده است . « 1 » در اينجا اين توضيح را بدهيم كه نبايد حقيقت بسيط قرآن را كه مرحوم علامه طباطبائى بيان كرده با مسألهء كلام نفسى كه اشاعره آن را مطرح نموده‌اند ، اشتباه كرد زيرا كلام نفسى اشاعره براى توجيه عقيدهء آنها دربارهء قديم بودن قرآن عنوان شده و موضوع پيشنهادى علامه طباطبائى چيزى است كه حادث شده و قديم نيست . قول چهارم - قرآن فقط يك بار نازل شده آن هم به صورت تدريجى و نجومى . و اساسا نزول دفعى قرآن قابل تصور نيست زيرا در قرآن آيات بسيارى وجود دارد كه مربوط به حوادثى است كه سالها پس از بعثت پيامبر اتفاق افتاده است چگونه مىتوان تصور كرد كه اين آيات قبلا نازل شده باشد ؟ پيروان اين نظريه آياتى را كه نزول قرآن را در ماه رمضان و شب قدر مىداند توجيه كرده‌اند مثلا گفته‌اند كه قسمتى از آيات در شب قدر نازل شده و يا اولين آيه در شب قدر نازل شده ( تفصيل اين توجيهات را بعدا خواهيم آورد ) و درباره رواياتى كه در آنها براى قرآن دو نوع نزل دفعى و تدريجى عنوان شده گفته‌اند كه خبر واحد است و در اين‌گونه مسائل نمىتوان به آنها استناد كرد . يكى از كسانى كه اين نظريه را مطرح كرده ، شيخ مفيد عليه الرحمة است كه سخن شيخ صدوق عليه الرحمة را كه قائل به نزول دوگانه قرآن بود ، رد مىكند و مىگويد ريشه اعتقاد صدوق روايت واحدى است كه موجب علم نمىشود آنگاه نمونه‌هائى از آياتى را كه مربوط به حوادث زمان پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم است مىآورد و نتيجه مىگيرد كه قرآن فقط يك بار آن هم تدريجى نازل شده به عقيدهء شيخ مفيد اعتقاد به نزول دفعى قرآن با مذهب مشبّهه تناسب دارد كه قرآن را قديم مىدانستند « 2 » . بعضى از پيروان اين قول استبعاد ديگرى را عنوان كرده و گفته‌اند نزول دفعى قرآن آن هم به آسمان چهارم چه فايده‌اى دارد قرآن براى هدايت بشر نازل شده و اگر در دسترس بشر نباشد ، چگونه هدايتگرى كند ؟

--> ( 1 ) - رجوع شود به الميزان ، ج 2 ، ص 14 - 16 . ( 2 ) - شيخ مفيد ، تصحيح الاعتقاد ، ص 102 - 103 .